Alentejo

Tussen de XVe en XVIIIe eeuw heeft Portugal een grote welvaart gekend. Hoeveel het ook aan mensen gekost heeft, het is een feit dat de tijd van de ontdekkingsreizen een nog nooit eerder vertoonde rijkdom heeft gebracht, het resultaat van een levendige handel in specerijen, goud, en edelstenen, komend uit , als belangrijkste bron, India en Brazilië. De Alentejo, waar in deze tijd regelmatig koningen woonden, heeft er aan deelgenomen en er zijn voordeel mee gedaan. Er werden herenhuizen, paleizen, kerken en kloosters gebouwd en andere kostbare werken werden uitgevoerd zoals de aquaducten, Água da Prata in Évora en het aquaduct, Amoreira in Elvas. Er werden prachtige fonteinen en schandpalen gemaakt, er werd nieuw gebouwd, en wat al bestond, werd opnieuw opgebouwd en verfraaid. Er werden nationale en buitenlandse kunstenaars aangesteld, er werden meesterwerken gemaakt in steen en van hout. De schilderkunst, beeldhouwkunst en sierkunst werden verder ontwikkeld, in één woord, er werd alles aan gedaan om voor de toekomst grootse werken ter ere van de mensheid en van God na te laten.

Zoals in de rest van Europa volgden de stijlen elkaar op: gotisch, renaissance, maniëristisch, barok, neoklassiek.

Maar in Portugal ontstond een originele stijl: de manuelijnse stijl. Hoewel de naam rechtstreeks van koning Manuel I is afgeleid – de koning die het geluk had dat in zijn regeringsperiode India werd bereikt en Brazilië werd ontdekt -, is deze stijl al vóór hem ontstaan en leefde na zijn dood verder. Deze stijl heeft haar wortels in de laatgotiek en is beïnvloed door de mudejar stijl,(moorse invloed). Dit resulteerde in een paar merkwaardige manuelijns-mudejar voorbeelden. In de laatste fase gaat het manuelisme samen met de renaissance en het maniërisme.

Omdat het meest belangrijke van dit erfgoed in de steden en dorpen werd gebouwd, is het dus altijd een onderdeel van uw reis door de regio. De meest praktische manier is dan ook de toeristische stadsroutes die bij de VVV kantoren te verkrijgen zijn, te volgen. Deze routes zijn vrij compleet. Ze zijn een combinatie van religieus- en militair erfgoed met ontwikkelde bouwkunst, burgerlijke- en volksbouwkunst, wat aanleiding is tot stimulerende wandelingen door de oudste en mooiste straten van de historische centra.
 
Wie niet zoveel tijd heeft, kan ervoor kiezen om een kleine wandeling door de Geschiedenis binnen één monument te maken: veel monumenten bezitten elementen uit al deze perioden en vinden hun oorsprong in de Middeleeuwen. Dat is het geval, bijvoorbeeld, bij de Kathedraal van Évora (XIIIe-XVIIIe eeuw), de Sint-Franciscuskerk in Estremoz (XIIIe-XVIIIe eeuw), de Santa Maria da Feira kerk in Beja (XVe-XVIIIe eeuw) of de Santa Maria do Castelo, kerk in Alcácer do Sal (XIIIe-XVIIIe eeuw). Musealiefhebbers mogen het Stadsmuseum van Portalegre, het Stadsmuseum van Crato, het Regionaal Museum van Évora, de beide musea, behorend tot het Hertogelijk Paleis van Vila Viçosa en het Regionaal Museum van Beja, niet overslaan.

 Door de overdaad die er bestaat, lopen we, met het maken van een keuze, het risico heel onrechtvaardig te zijn, daarom stellen we u enkele belangrijke hoogtepunten van de manuelijnse-, renaissance- en barokperiode voor om te bezoeken.

Manuelijns
De manuelijnse periode heeft ons honderden kunstwerken nagelaten op het gebied van architectuur, beeldhouwkunst, schilderkunst, verluchtingskunst, graveerkunst en edelsmeedkunst. De keramiek voor dagelijks gebruik en de decoratieve wandtegels, het is onvermijdelijk dat u dit alles ontdekt.

Als u snel een idee van de verschillende uitingen van deze periode wilt krijgen, ga dan naar het dorpje Alvito, waar u, al in een ochtend, de Schandpaal, het kasteel (nu een Pousada) en het portaal van de Sint-Sebastiaanbedevaartskapel kunt zien. Zelfs is het mogelijk om met behulp van de " Gids van Manuelijns Alvito” bijna alle straatjes van het dorp door te lopen op zoek naar gotische bogen.

Een paar kilometer verder kunt u in Viana do Alentejo deze tocht met een bezoek aan het Kasteel en de Parochie kerk afronden. Als u de manuelijnse stijl aantrekkelijk vindt, moet u naast enkele belangrijke bezienswaardigheden in de historische centra van de belangrijkste steden en dorpen uit de streek, zeker ook de ex-Kathedraal van Elvas bezoeken en de wapenzalen van het Hertogelijk paleis van Vila Viçosa.

Renaissance
Als we onder de renaissance een culturele beweging, die de smaak van de klassieke oudheid verbindt met de steun gevende promotie van artistieke creativiteit, verstaan, dan is één van de markantste voorbeelden uit die periode in de Alentejo ongetwijfeld het, " hof in het dorp”: Vila Viçosa uit de XVIe-XVIIe- eeuw. Een bezoek aan het ex-libris – het Hertogelijk Paleis – en de meest belangrijke monumenten van dit rijke erfgoed, kan een zeer interessante manier zijn om de geschiedenis van die periode te begrijpen. Om het beeld volledig te krijgen is het ook belangrijk om, met dit perspectief, naar de wegen aanleg, van de destijds nieuwe, buiten de muren gelegen, stad te kijken, met zijn geometrische kenmerken die zo karakteristiek zijn voor het rationalisme van de renaissance.

Maar er zijn nog veel meer plaatsen waar je de verschillende uitingen van die periode kunt ontdekken, van de burgerlijke en religieuze bouwkunst tot aan de beeldhouw- en schilderkunst.

Op het gebied van de bouwkunst is de Barmhartigheidskerk van Beja zeer aan te raden. Er is over deze kerk een verbazingwekkend verhaal te vertellen: door de architect Diogo de Torralva ontworpen als een burgerlijke loggia om als slachthuis te dienen, werd het begin XVIe eeuw meteen aan de organisatie van de werken der barmhartigheid overgedragen, omdat het zo’n mooi gebouw was, en in de tweede helft van diezelfde eeuw werd het gebouw aangepast om als kerk te dienen. U kunt het open gedeelte van het monument, gelegen aan het plein van de republiek, op elk uur van de dag en de nacht bestuderen.

Ook nog uit dezelfde tijd en zo tekenend voor deze periode, zijn de zaalkerken, "Hallen-Kirche” (sommige al enigszins maniëristisch ), met als mooi en origineel voorbeeld, de Goede-Jezus kerk in Valverde (Évora) en de Elfduizend-Maagdenkapel van de Sint-Antoniuskerk in Alcácer do Sal. Ze zijn niet voor publiek geopend maar wie weet is er een mogelijkheid om het toch voor elkaar te krijgen.

Als u in schilder- en beeldhouwkunst geïnteresseerd bent, mag u deze belangrijke voorbeelden in Portalegre zeker niet missen: de beste maniëristische schilderijen collectie van de streek, die zich in de kathedraal bevind; en in het Sint-Bernardusklooster  het beeldhouwwerk van het Graf van de Bisschop-Stichter, Jorge de Melo, dat aan Nicolau de Chanterenne toegekend wordt. Van dezelfde beeldhouwer, vestigen wij uw aandacht op twee andere, zeer bijzondere kunstwerken: de voorgevels van de Gratiekerk in Évora en van de Parochie kerk in Arronches.

Barok
Het is tijdens de regeerperiode van koning Jan V (1707-1750) dat vrede en rijkdom samen gaan met de koninklijke wil om de grootsheid van het land tot uiting te laten komen. De barokkunst in Portugal beleeft in deze periode haar hoogtepunt. In deze periode zijn er belangrijke bijdragen van Portugese en buitenlandse kunstenaars en die drukken, net zoals in voorgaande periodes, hun stempel op de bouw-, beeldhouw- en schilderkunst en, erg belangrijk voor de nationale barok, op de meest uiteenlopende vormen van decoratieve kunst. Naast de wandtegels wordt het vergulde en veelkleurige houtsnijwerk beschouwd als de meest originele, artistieke Portugese uitdrukking van die tijd.

Wij stellen u voor uw ontdekking van deze periode in Portalegre te beginnen, dat bekend staat als de hoofdstad van de barok van de Noord-Alentejo. Niet alleen proeft u de sfeer, met het bezoeken van interieurs, ook de omgeving die u kunt ontdekken onder leiding van de Gids: " Huizen met Wapenschilden”, die bij het VVV kantoor te krijgen is, draagt daar toe bij. Gebruik makend van of de Stadsgids of de Fonteinengids is dit een bijzonder interessante manier om het erfgoed van Portalegre te leren kennen. (www.cm-portalegre.pt) Als u toch een interieur wilt bezoeken, kiest u dan voor het Achiolipaleis, waar tegenwoordig de Hogere School voor Onderwijs in gevestigd is. Klim de granieten trap omhoog in het gezelschap van mooie wandtegels uit de XVIIIe eeuw en vraag of u mag kijken in de belangrijkste zaal.

Als u door gaat met uw reis in deze regio, kunt u verschillende paleizen, herenhuizen, kerken en fonteinen bewonderen die vermeld worden in sommige stadsgidsen. Ook om andere redenen zult u de volgende plaatsen vast willen bezoeken: Crato, Alter do Chão, Monforte, Fronteira of Avis. Mis in Alter do Chão het Álamopaleis niet, waar het VVV kantoor en een paar gemeentelijke culturele diensten in gevestigd zijn.

Wanneer u de Midden Alentejo binnen komt, wordt het steeds moeilijker om te kiezen. Als u weinig tijd heeft, bezoek dan toch: in Estremoz de oude Wapenzaal van koning Jan V, nu verandert in de pousada van de Heilige Koningin Isabel; in Borba, de in marmer gebeeldhouwde Processiestaties; en in Redondo de buitengewone verzameling wandtegels van het Sint-Paulusklooster. In Évora is het verplicht te bezoeken: de hoofdkapel van de Kathedraal, ontworpen door Ludovice, de architect van het beroemde Klooster van Mafra; de Kruisigingkapel(Capela do Calvário) van de Sint-Franciscuskerk, misschien wel het verbazingwekkendste vergulde houtsnijwerk van de Alentejo; en de Sint-Johannes-de-Evangelist kerk (Igreja S. João Evangelista (Lóios), de Barmhartigheidskerk(Igreja da Misericórdia) en de Genadekerk (Igreja das Mercês), die een afdeling van sacrale kunst van het regionale museum, herbergt.Om deze kleine route met iets moois te eindigen moet u nog enkele tientallen kilometers afleggen, om in Beja de verbazingwekkende parel van de barok, de kerk van Prazeres te bezoeken. U mag dat zeker niet missen.