Alentejo

Het Natuurpark van het Guadianadal, van ongeveer 70.000 hectare groot, strekt zich uit in het gebied, van de waterval van Pulo do Lobo, tot aan het beekje Vascão ten zuiden van Mértola. Het omvat zeer verschillende landschaptypes: de dalen tussen de rivier en haar zijrivieren, de kwarts heuvels van de Serra de Alcaria en São Barão en een uitgestrekte, ruwe vlakte waar niet-geïrrigeerde akkerbouwgewassen, steeneikbossen en cistusrozen groeien. In de steilere gebieden van de heuvels en waterlopen, met weinig menselijke tussenkomst, groeit nog het zogenaamde mediterrane kreupelhout, de oorspronkelijke begroeiing van deze streek. In één woord, we zijn in dat deel van de Alentejo waar de onherbergzame schoonheid van het zuiden het beste tot uitdrukking komt. Meer nog. Nu de Alqueva een aanzienlijk deel van de Guadiana heeft doen onderlopen, bevinden we ons in een ongetwijfeld bevoorrecht gebied om herinneringen te ontdekken aan een rivier die vanaf de Dam van Pedrógão, vrij naar zee stroomt.

De bebouwde kern van dit Park is het stadje Mértola. De plaatselijke bedrijven bieden wandel- en fietsroutes aan, of men kan met een kano of motorboot tochtjes maken over het hele bevaarbare gedeelte van de rivier (van Mértola / Pomarão tot Vila Real de Santo António). Deze kleine cruises kunnen een vaststaand programma hebben of kunnen naar wens ingevuld worden.

Op grond van de bij het VVV kantoor verkrijgbare informatie stellen wij u voor om landelijke plaatsjes zoals Moinho dos Canais, Azenhas de Mértola, de kleine vissershaven van Penha d’Águia, te bezoeken. Als min of meer verplichte bezienswaardigheden zijn er Pulo do Lobo, de Mijn van S. Domingos die samen met het Rivierstrand van Tapada Grande,  een geheel vormt.

Buiten het Natuurpark stellen wij u voor om het prachtige stuk van de rivier dat zich stroomopwaarts tussen Pulo de Lobo en de dam van Pedrógão bevindt, te gaan ontdekken.

Wandeling naar Pulo do Lobo.
Pulo do Lobo is het meest fantastische geomorfologische niveauverschil van de Alentejo. Om het te begrijpen, moeten we teruggaan tot aan de laatste ijstijd – de zogenaamde ijstijd van Wurm-,die in de laatste fase een daling van het waterpeil veroorzaakte. In deze lang vergane tijden heeft zich bij de monding van de rivier, die we nu de Guadiana noemen, een abrupt verschil in hoogte gevormd, dat door een regressieve erosiegolf langzaam stroomopwaarts werd verplaatst, ondertussen een nieuwe bedding in de oude rivier bodem vormend. Vanaf een gegeven moment is dit proces gestopt doordat het stootte op een hardere rotssoort – de grauwackes van Pulo do Lobo-.

Wat we te zien krijgen, is veel meer dan de duizelingwekkende loop van de rivier tussen rotsachtige oevers – plotseling zo nauw dat je er met een "sprong” ("pulo”) over zou kunnen springen – het is, de spectaculaire snelheid van de waterval van bijna 14 meter, in het kalme Pego dos Sáveis. Het is de verduidelijkende, zeldzame aanblik van verschillende geologische periodes die voor het ontstaan van de twee rivierbeddingen gezorgd hebben: de oude bedding - een breed, in het gesteente uitgehouwen bodem waar de oude Guadiana stroomde - en daar binnenin, de nieuwe bedding, die hier lang en recht is en ongeveer 12 km. lang, dit gedeelte wordt hier toepasselijk "de gang” genoemd. De turbulentie van water met stenen, een miljoenen jaren oude geschiedenis en met een beetje geluk het misschien zien van de schuwe zwarte ooievaar, dit alles maakt Pulo de Lobo tot een onvergetelijke ervaring.

Pulo do Lobo is aangegeven op de linkeroever, op de weg van Mértola-Serpa bij het dorpje Vale do Poço, en aan de rechteroever bij Corte Gafo, op de weg Mértola – Beja. Het meest spectaculaire uitzicht heeft u op de linkeroever, alhoewel de waterval vanaf de andere kant beter te zien is. Het is een gevaarlijk gebied aan beide kanten van de rivier. Als u met kinderen reist, moet u erg voorzichtig zijn, want er staan geen hekken.

De Mijn van S. Domingos en het Rivierstrand van Tapada Grande
De Mijn van S. Domingos was de grootste pyrietmijn van het Iberisch Schiereiland, die aan meer dan 1500 mijnwerkers werk gaf. De mijn werd geëxploiteerd vanaf het midden van de XIXe eeuw door de Engelse firma Mason en Barry en werd in 1960 definitief gesloten. In de wijk van de mijnwerkers wonen nog steeds afstammelingen van de mijnwerkersfamilies. Het Paleis van de Engelsen, waar vroeger de directeuren van het bedrijf woonden, is nu een hotel.

Het mijnencomplex raakte al snel in verval en wordt nu in een centrum voor Industriële Archeologie verandert. De toegang is bewegwijzerd en u kunt er vrij rondlopen.De bezoekers kunnen veilig alleen de Geologische Mijnroute lopen, tussen Corta en de Zwavelfabrieken van Achada do Gamo, U moet wel op de aangegeven paden blijven. Te voet, op de fiets of in een jeep is het helemaal niet moeilijk om door te gaan tot Santana de Cambas. (ongeveer 10 km) Het is een onverharde weg die de oude spoorlijn volgt, waarover de ertsen naar de haven van Pomarão aan de Guadiana vervoerd werden.Dat is nu verandert  in een levendige plezierhaven.

Tegenover het hotel van de mijn, ligt het Rivierstrand van Tapada Grande. Het is er heel prettig, met zand, goed bekend staand zwemwater, een picknickplaats, een openluchttheater en een bar. Als u met kinderen reist, is dit een uitstekende plaats om ze de vrijheid te geven en om uit te rusten.

Tussen de Dam van Pedrógão en Pulo do Lobo
Het stuk van de Guadiana, wat loopt tussen de Dam van Pedrógão en het gebied stroomopwaarts van Pulo do Lobo, is de meest expressieve, levende herinnering aan de oude rivier. Behalve de schoonheid van het landschap, de avifauna en de landelijke watermolens, die al tientallen jaren geleden buiten werking gesteld zijn, zijn er watervalletjes in de openingen van de dammen en grappige versnellingen in de rivier die de kano tochten, georganiseerd door bedrijven in de regio, zo leuk maken. De beste plaats om dit te bekijken is de brug van Serpa. Degene die zelf te voet, op een mountainbike of in een jeep op pad wil gaan, vindt bij het dorpje Quintos makkelijk een goed zichtbare onverharde weg die naar de rivier leidt. Als u daar éénmaal bent aangekomen kunt u stroomop- en stroomafwaarts kilometers langs de oevers gaan.

Als u toch in deze buurt bent, breng dan ook een bezoekje aan het Historisch Centrum van Serpa en proef de befaamde regionale schapenkaas.